Σάββατο 13 Νοεμβρίου 2021

χρόνος αΝυπεράσπιστος



Γυμνός σχεδόν από ευτυχία
μαζεύει απ’ τη σάπια έξαψη
κομμάτια σωμάτινα
διαμελισμένα
Τα λόγια όλο και πιο τυραννικά
σπορά στον πράσινο τοίχο επάνω
πληγές φυτρώσανε ως
ύποπτα ιδανικά
Μήτρα η μοναξιά
αναζητήσεις μεγαλώνει πνιγμένες
στην ασάφεια
ποιον να διαλέξει ελπίζοντας
σε έννομη ασωτία
μιαν ανταπόκριση να βρει
κατά παραγγελία
Οκτώβρης ήταν...

db...
Mar mi amor
Θάλασσα αγάπη μου 


Ευχαριστώ το exitirion, τον Σωτήρη Παστάκα και τους συνεργάτες για την ανάρτηση του διηγήματος μου: "Θάλασσα αγάπη μου"



Εσυρε αργά, σχεδόν βαριεστημένα τα βήματα του στην αιώνια φρικαλέα παρουσία του στη ζωή. Πολλοί άκουγαν στο πέρασμα του να μουγκρίζει ως άγριο θηρίο το είναι του. «Γαμώ το στανιό σου τι θεός είσαι εσύ και δεν με τελειώνεις, να ησυχάσω. Μου πήρες ότι πολυτιμότερο είχα στη ζωή. Μού στέρησες τη χαρά, την ανάσα… γιατί με κρατάς τώρα, σε τρώνε οι ενοχές και με αφήνεις για να καλύψεις τα λάθη σου. Άντε να δω που το πας, ποιο θα είναι το σχέδιο σου που μου ετοιμάζεις για να παίξω;»

Δέκα επτά ολάκερα χρόνια η ίδια διαδρομή βρέξει χιονίσει. Τρεις τ’ απομεσήμερο έπαιρνε την κατηφόρα απ’ την ανατολική Favela του Rio nte Janeiro. Κάπου τετρακόσια βήματα μετρούσε μέχρι να φτάσει μπροστά στη θάλασσα. Καθόταν επάνω σε ένα σαπισμένο ξύλο ανάμεσα σε κουφάρια βάρκες στο viejo carnagio. Άναβε ταμπάκο ρούφαγε αμίλητος την πίκρα του κι άδειος, απονευρωμένος αγνάντευε μακριά στον ορίζοντα· σαν κάτι να πρόσμενε να φανεί.

Γι’ αυτό του το κάμωμα οι εργάτες τον περιγελούσαν και του φώναζαν κάθε που τον έβλεπαν: «Ε, βασιλιά Αιγαία, ακόμα περιμένεις τον Θησέα;». Γελούσαν και με άλλα αναιδή χωρατά, μα εκείνος δεν τους έδινε σημασία. Ποτέ δεν είχε αντιγυρίσει κουβέντα όταν βρισκόταν εκεί. Λες ήταν εκκλησία, λες ο ιερός τόπος του. Σαν να έπινε ήρεμο φαρμάκι κι έσβηνε το παρόν. Εκεί μόνο το παρελθόν αιωρούνταν στις σκέψεις του. Ζωντάνευε ο κόσμος του, έπαιρνε χρώματα της γης και της θάλασσας. Γέμιζαν φωνές παιδικές τα αφτιά του και χαιρότανε, μα δεν το έδειχνε. Ήθελε να σηκωθεί να χορέψει, να τραγουδήσει, μα δεν το έκανε. Ποτέ δεν τόλμησε.

Άλλωστε, μετά το τραγικό ναυάγιο άλλαξε η ιδιοσυγκρασία του. Τσακίστηκε η ψυχή του· σαν να ‘γινε με μιας παλαιότερη από χίλια χρόνια. Σταμάτησε κάθε του δούλεψη, μόνο ανάσαινε κι αυτό γιατί δεν είχε από μόνος του τη δύναμη να την σταματήσει. Εφιάλτες φώλιασαν μέσα του και χάθηκε στην απομόνωση της σιωπής για να τους πολεμήσει. Μόνο κάποιες φορές έβγαζε πνιγηρά μουγκρητά, μα ποτέ εναντίον κάποιου άλλου, μόνο εναντίον του θεού.

Κανέναν δεν άφηνε στο carnagio να τον πλησιάσει, παρά μόνο εκείνο το λατίνικο ευλύγιστο σώμα της Alba. Έκανε χώρο να κάθεται πλάι του όταν τον πλησίαζε. Δεν κοιτάζονταν, ούτε μιλούσαν, δεν είχαν αλλάξει κουβέντα από πότε. Μόνο δάκρυα μοιράζονταν αν τύχαινε ο ένας να κοιτάξει κατάματα τον άλλον. Έμεναν στυλωμένοι να κοιτάζουν στον ίδιο βαθύ προορισμό της θάλασσας. Του άφηνε ένα πακέτο ταμπάκο και με ένα αέρινο άγγιγμα του χάιδευε απαλά την πλάτη, να του δώσει κουράγιο· και στιγμές αργότερα έφευγε.

Εκείνος τότε άκουγε να χτυπάει η καρδιά του όπως του καπιτάνο Liandro, του γιου του. Είκοσι πέντε χρόνων παλικάρι, τον πήρε εκείνη η ξελογιάστρα στα σκοτεινιασμένα κύματα της.

Η Alba, ο έρωτας του, έμεινε πιστή να μην θέλει άλλον να αγγίξει τη σάρκα της. Γερνούσε με τη θύμηση του. Εκείνη τη μέρα, μετά από δέκα επτά χρόνια, πριν προλάβει η Alba, να τραβήξει το χέρι της από την πλάτη του, τον ένιωσε να γέρνει και για πρώτη φορά άκουσε καθαρά τη βραχνή φωνή του. Mar mi amor.
χρόνος ανυπεράσπιστος
(από τη συλλογή ποιημάτων)



Μια ξεχασμένη ανάσα έξω απ’ την πόρτα, μπήκε στο άγνωστο πλέον σπίτι. 
Άνοιξε την ντουλάπα, σκόνη ξεχύθηκε ο φυλαγμένος χρόνος.
Το παλιό πάτωμα έπαψε να τρίζει στο ανάλαφρο πάτημα. 
Σιωπές φορέσανε τα πολύχρωμα φουστάνια 
αισχρά τα παγωμένα λόγια καρφώθηκαν στον πράσινο τοίχο.
Παράξενα που γίνανε τα βράδια 
μπλέχτηκαν στα μαλλιά να σβήσουνε μνήμες.
Ακόμη και οι προφυλάξεις δίχως αιδώ 
φορέσανε σκοτάδια να σωπάσουν τα ονόματα 
επάνω στα άσπρα σώματα.
Η ζάχαρη έσταζε κόκκους δηλητήριο στην κουζίνα
Τι παράξενο…
Πόσο γρήγορα παλιώσανε όλα;
Σα να μην υπήρξαν ζωές.

db...

ΥΠΑΤΙΑ
του Δημήτρη Βαρβαρήγου!
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις 24γράμματα.


https://www.facebook.com/24grammata/videos/611258866727559
η διαφήμιση προβάλλεται καθημερινά 10:00 στην Ερτ 3
"Έξι ολόκληρα χρόνια κράτησε η συγγραφή μέχρι να ολοκληρωθεί αυτό το έργο το οποίο θεωρώ πολύ σημαντικό" υπογραμμίζει ο συγγραφέας του έργου και συνεχίζει:
"Υπήρξαν στιγμές που ζωντάνευε μέσα μου το πνεύμα της. Με κυρίευε η προσωπικότητα της και μέσω των γνώσεων της οδηγούσε το χέρι μου να γεμίζει τις σελίδες με τη δράση της.
Όπως τότε που υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες γυναικείες μορφές και δίδασκε όπου μπορούσε στο πανεπιστήμιο, στη βιβλιοθήκη, στους δρόμους μαθηματικά, αστρονομία και πλατωνική φιλοσοφία, δίδαξε και σε μένα τον αρχαίο ελληνικό ιδεαλισμό με τις αμέτρητες Αρετές του".

Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Διγενής Ακρίτας. Θεοδώρα. Η στάση του Νίκα



Επανακυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Άγκυρα τα βιβλία με θεματικές από το Βυζάντιο. Μια εποχή δύσκολη όσο και πλούσια ιστορικά. Επελέγησαν αυτοί οι τέσσερεις σημαντικοί σταθμοί -Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Διγενής Ακρίτας. Θεοδώρα. Η στάση του Νίκα- για να δώσουν το στίγμα των ιστορικών γεγονότων και των ανθρώπων που πρωταγωνίστησαν.

Κυριακή 19 Σεπτεμβρίου 2021




Συγχαρητήρια σε όλους γι' αυτό τον πλούσιο από κάθε άποψη τόμο. Για την ανθολόγηση τον Σωτήρη Παστάκα τον Σταύρο Γκιργκένη και τη Δήμητρα Κουβατα. Τον Ιωάννη Καζάζη για τον πρόλογο και τις εκδόσεις Ζήτρος γι' αυτό το σοβαρό και διαχρονικό βιβλίο με 350 ποιητές, πάνω από 200 χρόνια νεοελληνικής ποίησης εμπνευσμένης από την αρχαία Ελλάδα. Μια πραγματική εγκυκλοπαίδεια αρχαιόθεμου ποιητικού λόγου που πρέπει να υπάρχει σε κάθε βιβλιοθήκη.

Η δική μου συμμετοχή με δύο ποιήματα: Πασίχαρον Έαρ & Εκάβη.

350 ποιητές, πάνω από 200 χρόνια νεοελληνικής ποίησης εμπνευσμένης από την αρχαία Ελλάδα. Μια πραγματική εγκυκλοπαίδεια αρχαιόθεμου ποιητικού λόγου. Το προλογικό σημείωμα του Ι.Ν.Καζάζη είναι πιθανώς το τελευταίο ολοκληρωμένο κείμενο που παρέδωσε εν ζωή ο σπουδαίος πανεπιστημιακός δάσκαλος. Αντιγράφω ταπεινά και εν είδει τιμής από τον πρόλογό του:

"Η ανά χείρας Ανθολογία διαφέρει από όλες τις ανθολογίες νεοελληνικής ποίησης που ξέραμε ως τώρα, αρχής γενομένης από την κλασική επτάτομη (και, μετά, οκτάτομη) του Λίνου Πολίτη των μέσων της δεκαετίας του 1960, και φτάνοντας ως την καινοτόμο «συγχρονική» ανθολογία της Ελληνικής Ποίησης του 20ού αιώνα του Ευριπίδη Γαραντούδη του 2008... Οι επιμελητές Σωτήρης Παστάκας, Σταύρος Γκιργκένης και Δήμητρα Κουβάτα της νέας ανθολογίας, που φέρει τον εύγλωττο τίτλο Τα δείπνα του Ομήρου: Μύθος και αρχαία ιστορία στη Νεοελληνική Ποίηση. Μια Ανθολογία από τον Σολωμό ως τις μέρες μας, παραδίδουν στο κοινό μια περιεκτική δειγματοληψία της πλούσιας αρχαιόθεμης ή αρχαιόμυθης νεοελληνικής ποίησης που έχει γραφεί στα τελευταία διακόσια χρόνια. Στα τρία μέρη της [(α) 1800-1899, (β) 1900-1950, (γ) 1951-2000] φιλοξενούνται σχεδόν 350 ποιητές, καταταγμένοι κατά τη χρονολογική σειρά γέννησής τους: ο πρώτος ποιητής του πρώτου τόμου, ο Μιχαήλ Περδικάρης, είναι γεννημένος το 1766∙ τελευταίος του τρίτου, είναι ο ποιητής Βασίλης Πανδής, γεννημένος το 1997... Χρειαζόταν όμως μια ανθολογία αυτής της έκτασης (που κατάφερε να συγκεντρώσει δείγματα από τριακόσιους πενήντα ποιητές, χωρίς να εξαντλεί βέβαια τον κατάλογο ούτε των ποιητών ούτε των ποιημάτων), για να γίνει επισκοπήσιμο το πεδίο, με τρόπο που συνάμα επιτρέπει μια ματιά σε ολόκληρη ουσιαστικά την ποιητική μας παράδοση, με όλα τα τεχνοτροπικά ρεύματά της και τις ιδεολογικές της αιρέσεις. Τούτο συμβαίνει τώρα για πρώτη φορά, και χαιρετίζεται, διότι θα ανοίξει διά-πλατα την πόρτα στο αναγνωστικό κοινό, που θα ανακαλύψει και θα απολαύσει την ποίηση αυτή∙ ερεθίσματα όμως θα δώσει και στους ειδικούς μελετητές, για τις συνθετικότερες εκείνες ερμηνείες, για τις οποίες είναι ώριμοι οι καιροί..."

Ποιητές που ανθολογούνται:

ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΩΤΟ

Ποιητές γεννημένοι έως το 1899

ΜΙΧΑΗΛ ΠΕΡΔΙΚΑΡΗΣ (1766-1828)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ (1767-1838)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΗΛΑΡΑΣ (1771-1823)

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (1772-1847)

ΙΑΚΩΒΟΣ ΡΙΖΟΣ ΝΕΡΟΥΛΟΣ (1778-1849)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ (1781-1831)

ΙΑΚΩΒΟΣ ΡΙΖΟΣ ΡΑΓΚΑΒΗΣ (1784-1855)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΖΑΜΠΕΛΙΟΣ (1787-1856)

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ (1792-1869)

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΤΕΣΗΣ (1794-1875)

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ (1798-1857)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΡΤΣΕΤΗΣ (1800-1880)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΟΥΤΣΟΣ (1803-1863)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ (1805-1858)

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΟΥΤΣΟΣ (1806-1868)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΡΙΖΟΣ ΡΑΓΚΑΒΗΣ (1809-1892)

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΑΛΤΕΛΗΣ (1810-1849)

ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ (1811-1901)

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ (1817-1886)

ΗΛΙΑΣ ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ (1818-1876)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΙΣΙΔΩΡΙΔΗΣ-ΣΚΥΛΙΤΣΗΣ (1819-1890)

ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ (1820-1869)

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ (1824-1893)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ (1824-1879)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΣΟΥΤΣΑΣ (1824-1873)

ΙΑΚΩΒΟΣ ΠΟΛΥΛΑΣ (1825-1896)

ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΑΡΚΟΡΑΣ (1826-1911)

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ (1828-1903)

ΞΕΝΟΦΩΝ ΡΑΦΟΠΟΥΛΟΣ (1828-1852)

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗΣ (1833-1907)

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ (1834-1854)

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΑΤΑΡΑΓΚΑΣ (1834-1895)

ΑΓΓΕΛΟΣ ΒΛΑΧΟΣ (1838-1920)

ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΠΑΡΑΣΧΟΣ (1838-1895)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ (1841-1898)

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ (1843-1873)

ΜΙΚΕΛΗΣ ΑΒΛΙΧΟΣ (1844-1917)

ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ (1844-1874)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΙΖΥΗΝΟΣ (1849-1896)

ΝΕΟΚΛΗΣ ΚΑΖΑΖΗΣ (1849-1936)

ΤΙΜΟΛΕΩΝ ΑΜΠΕΛΑΣ (1850-1926)

ΚΛΕΑΝΘΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ (ΡΑΜΠΑΓΑΣ, 1850-1889)

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ (1850-1917)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΜΠΟΥΡΟΓΛΟΥ(Σ) (1851-1903)

ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΛΑΜΠΡΟΣ (1851-1919)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΛΛΗΣ (1851-1935)

ΑΡΙΣΤΟΜΕΝΗΣ ΠΡΟΒΕΛΕΓΓΙΟΣ (1851-1936)

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΑΝΝΙΝΟΣ (1852–1934)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΟΥΡΗΣ (1853-1919)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΑΚΑΣΙΑΝΟΣ (1853-1908)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΟΚΟΣ (1854-1929)

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΑΡΤΖΩΚΗΣ (1855-1913)

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΚΚΟΣ (1856-1891)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ (ΖΑΝ ΜΟΡΕΑΣ, 1856-1910)

ΝΙΚΟΣ ΚΑΜΠΑΣ (1858-1932)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΣΙΝΗΣ (1859-1951)

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ (1859-1943)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΗΣ (1859-1938)

ΛΟΡΕΝΤΖΟΣ ΜΑΒΙΛΗΣ (1860-1912)

ΜΙΧΑΗΛ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ (1862-1949)

ΠΑΥΛΟΣ ΓΝΕΥΤΟΣ (1862-1955)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΟΛΕΜΗΣ (1862-1924)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ (1863-1933)

ΠΑΥΛΟΣ ΝΙΡΒΑΝΑΣ (1866-1937)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ (1867-1945)

ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΜΑΛΑΚΑΣΗΣ (1869-1943)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΡΥΠΑΡΗΣ (1870-1942)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΘΕΟΤΟΚΗΣ (1872-1923)

ΝΙΚΟΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ΛΑΥΡΑΣ, 1873-1952)

ΗΛΙΑΣ ΒΟΥΤΙΕΡΙΔΗΣ (1874-1941)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΑΓΙΑΞΗΣ (1874-1941)

ΠΕΤΡΟΣ ΖΗΤΟΥΝΙΑΤΗΣ (1875-1909)

ΚΩΣΤΑΣ ΓΟΥΝΑΡΗΣ (1877-1912)

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΘΑΙΟΣ (1878-1955)

ΠΕΤΡΟΣ ΒΛΑΣΤΟΣ (1879-1941)

ΕΙΡΗΝΗ ΔΕΝΤΡΙΝΟΥ (1879-1974)

ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932)

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ (1880-1947)

ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΓΝΗΣ (1880-1953)

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΜΕΛΑΧΡΙΝΟΣ (1880-1952)

ΑΙΜΙΛΙΑ ΔΑΦΝΗ (1881-1941)

ΓΑΛΑΤΕΙΑ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ (1881-1962)

ΣΩΤΗΡΗΣ ΣΚΙΠΗΣ (1881–1952)

ΝΙΚΟΣ ΧΑΝΤΖΑΡΑΣ (1881-1949)

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΔΑΦΝΗΣ (1882-1947)

ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957)

ΑΡΙΣΤΟΣ ΚΑΜΠΑΝΗΣ (1883-1956)

ΣΠΥΡΟΣ ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑΣ (1883-1952)

ΜΑΡΚΟΣ ΑΥΓΕΡΗΣ (1884-1973)

ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ (1884-1974)

ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ (1884-1951)

ΜΥΡΤΙΩΤΙΣΣΑ (1885-1968)

ΜΑΡΙΝΟΣ ΣΙΓΟΥΡΟΣ (1885-1961)

ΡΗΓΑΣ ΓΚΟΛΦΗΣ (1886-1958)

ΟΜΗΡΟΣ ΜΠΕΚΕΣ (1886-1971)

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ (1886-1979)

ΦΩΤΟΣ ΓΙΟΦΥΛΛΗΣ (1887-1981)

ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΣΠΑΤΑΛΑΣ (1887-1971)

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (1888-1944)

ΡΩΜΟΣ ΦΙΛΥΡΑΣ (1888-1942)

ΜΙΛΤΟΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑΣ (1889 -1940)

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ (1890-1964)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ (1890–1947)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ (1890-1973)

ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ (1890-1969)

ΚΩΣΤΑΣ ΟΥΡΑΝΗΣ (1890-1953)

ΙΩΣΗΦ ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ (1890-1923)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΤΕΡΗΣ (1891-1967)

ΤΑΚΗΣ ΜΠΑΡΛΑΣ (1893-1974)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΚΑΡΙΜΠΑΣ (1893-1984)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΙΝΑΛΙΩΤΗΣ (1894-1982)

ΔΩΡΑ ΜΟΑΤΣΟΥ-ΒΑΡΝΑΛΗ (1895-1979)

ΤΑΚΗΣ ΠΑΠΑΤΣΩΝΗΣ (1895-1976)

ΠΑΝΟΣ ΤΑΓΚΟΠΟΥΛΟΣ (1895-1931)

ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (1896-1981)

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ (1896-1928)

ΓΛΑΥΚΟΣ ΑΛΙΘΕΡΣΗΣ (1897-1965)

ΚΛΕΑΡΕΤΗ ΔΙΠΛΑ-ΜΑΛΑΜΟΥ (1897-1977)

ΤΙΜΟΣ ΜΑΛΑΝΟΣ (1897-1984)

ΜΑΥΡΕΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (1897-1957)

ΚΩΣΤΗΣ ΒΕΛΜΥΡΑΣ (1898-1960)

ΤΕΛΛΟΣ ΑΓΡΑΣ (1899-1944)

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΔΡΙΒΑΣ (1899-1942)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΙΝΤΙΑΝΟΣ (1899-1968)

ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

1900-1950

ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ (1900-1976)

ΜΗΤΣΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ (1900-1943)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ (1900-1971)

ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (1901-1975)

ΖΩΗ ΚΑΡΕΛΛΗ (1901-1998)

ΙΩΑΝΝΗΣ Μ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (1901-1982)

ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΖΙΤΣΑΙΑ (1902-1995)

ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ (1902-1930)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΦΟΠΟΥΛΟΣ (1903-1996)

ΠΑΥΛΟΣ ΚΡΙΝΑΙΟΣ (1903-1986)

ΑΣΗΜΑΚΗΣ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ (1903-1984)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΠΑΡΑΣ (1906-1990)

ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ (1907-1985)

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ (1907-1988)

ΜΕΛΙΣΣΑΝΘΗ (1907-1990)

ΟΡΕΣΤΗΣ ΛΑΣΚΟΣ (1908-1992)

ΝΙΚΟΣ-ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ (1908-1993)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΑΡΑΝΤΑΡΗΣ (1908-1941)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ (1909-1956)

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΞΥΔΗΣ (1909-1985)

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΠΡΕΒΕΛΑΚΗΣ (1909-1986)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ (1909-1990)

ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ (1910-1975)

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΡΑΝΤΩΝΗΣ (1910-1982)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΤΣΑΣ (1910-1969)

ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ (1911-1992)

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ (1911-1996)

ΖΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ (1911-2005)

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ (1912-1991)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΡΟΚΟΣ (1912-1993)

ΜΗΝΑΣ ΔΗΜΑΚΗΣ (1913-1980)

ΡΕΝΑ ΚΑΡΘΑΙΟΥ (1913-2013)

ΖΗΣΙΜΟΣ ΛΟΡΕΝΤΖΑΤΟΣ (1915-2004)

ΚΡΙΤΩΝ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗΣ (1916-1979)

ΤΑΚΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ (1916-2011)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΡΑΛΗΣ (1917-1996)

ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΠΑΥΛΕΑΣ (1917-2005)

ΤΑΚΗΣ ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ (1917-1981)

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΖΑΔΕΣ (1918-1997)

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΡΙΔΗΣ (1919-1984)

ΙΑΣΩΝ ΔΕΠΟΥΝΤΗΣ (1919-2008)

ΑΡΗΣ ΔΙΚΤΑΙΟΣ (1919-1983)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ (1919-1998)

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ (1919-2005)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΔΕΚΑΒΑΛΛΕΣ (1920-2008)

ΕΚΤΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΣ (1920-2010)

ΓΙΩΡΓΗΣ ΚΟΤΣΙΡΑΣ (1920-1998)

ΕΛΕΝΗ ΒΑΚΑΛΟ (1921-2001)

ΓΙΩΡΓΗΣ ΣΑΡΑΝΤΗΣ (1920-1978)

ΝΑΝΟΣ ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ (1921-2019)

ΑΘΩΣ ΔΗΜΟΥΛΑΣ (1921-1985)

ΚΛΕΙΤΟΣ ΚΥΡΟΥ (1921-2006)

ΑΡΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ (1922-1978)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ (1922-1985)

ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ (1922-1988)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Θ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ (1922-1996)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΙΤΣΑΣ (1922-1987)

ΠΑΝΟΣ ΘΑΣΙΤΗΣ (1923-2008)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΛΛΑΣ (1924-2020)

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ (1924-2006)

ΓΙΩΡΓΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ (1924-2008)

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ (1925-2005)

ΣΤΑΥΡΟΣ BΑΒΟΥΡΗΣ (1925-2008)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΟΥΚΑΡΗΣ (1925-1982)

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ (1926-1990)

ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΩΣΤΑΒΑΡΑΣ (1927-2007)

ΛΥΝΤΙΑ ΣΤΕΦΑΝΟΥ (1927-2013)

ΝΙΚΟΣ ΦΩΚΑΣ (1927)

ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ (1928)

ΤΑΣΟΣ ΚΟΡΦΗΣ (1929-1994)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΝΕΓΡΕΠΟΝΤΗΣ (1930-1991)

ΝΙΚΟΣ-ΑΛΕΞΗΣ ΑΣΛΑΝΟΓΛΟΥ (1931-1996)

ΝΙΚΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ (1931-2012)

ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ (1931-2020)

ΝΤΙΝΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (1931-2020)

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΖΕΝΑΚΟΣ (1932-2017)

ΒΥΡΩΝ ΛΕΟΝΤΑΡΗΣ (1932-2014)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΥΡΜΟΥΖΗΣ (1933)

ΤΑΣΟΣ ΔΕΝΕΓΡΗΣ (1934-2009)

ΘΩΜΑΣ ΓΚΟΡΠΑΣ (1935-2003)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΙΤΖΑΛΗΣ (1935)

ΖΩΗ ΣΑΜΑΡΑ (1935)

ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΛΥΚΙΑΡΔΟΠΟΥΛΟΣ (1936)

ΤΑΣΟΣ ΓΑΛΑΤΗΣ (1937)

ΑΝΕΣΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ (1937-1994)

ΤΑΣΟΣ ΦΑΛΚΟΣ (1937)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΝΑΛΙΣ (1938-2012)

ΤΟΛΗΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ (1938)

ΧΡΙΣΤΟΣ ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΑΚΗΣ (1938-2018)

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ-ΡΟΥΚ (1939-2020)

ΚΩΣΤΗΣ ΜΟΣΚΩΦ (1939-1998)

ΠΙΤΣΑ ΓΑΛΑΖΗ (1940)

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ (1940-2015)

ΜΑΡΙΟΣ ΜΑΚΡΙΔΗΣ (1940-2003)

ΜΕΛΙΤΑ ΤΟΚΑ-ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ (1940)

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ (1940)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΊΣΑΡΗΣ (1941)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΝΤΟΣ (1943-2015)

ΜΑΝΟΛΗΣ ΠΡΑΤΙΚΑΚΗΣ (1943)

ΧΑΡΑ ΠΡΕΒΕΔΩΡΟΥ (1943)

ΑΡΓΥΡΗΣ ΧΙΟΝΗΣ (1943-2011)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΚΑΝΑΣ (1944)

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΟΥΛΙΟΣ (1944)

ΑΛΕΞΗΣ ΤΡΑΪΑΝΟΣ (1944-1980)

ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ (1945)

ΠΑΝΟΣ ΚΥΠΑΡΙΣΗΣ (1945)

ΚΩΣΤΑΣ ΣΟΦΙΑΝΟΣ (1945)

ΑΝΤΕΙΑ ΦΡΑΝΤΖΗ (1945)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΟΛΕΣΚΗΣ (1946)

ΤΑΚΗΣ ΠΑΥΛΟΣΤΑΘΗΣ (1946-1999)

ΝΙΚΟΣ ΔΟΪΚΟΣ (1947)

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΠΕΚΑΤΩΡΟΣ (1947-2006)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΤΙΛΗΣ (1947)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΖΑΜΠΑ (1948)

ΛΕΥΚΙΟΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ (1948)

ΜΑΡΙΑ ΚΥΡΤΖΑΚΗ (1948-2016)

ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΡΑΒΟΣ (1948-1987)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΟΝΑΣ (1948)

ΑΝΝΑ ΔΕΡΕΚΑ (1949)

ΤΖΕΝΗ ΜΑΣΤΟΡΑΚΗ (1949)

ΝΙΚΟΣ ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ (1949)

ΣΩΤΗΡΗΣ ΣΑΡΑΚΗΣ (1949)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΥΦΑΝΤΗΣ (1949)

ΞΑΝΘΟΣ ΜΑΪΝΤΑΣ (1950)

ΒΙΒΛΙΟ ΤΡΙΤΟ

1951-2000

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΡΒΑΡΗΓΟΣ (1951)

ΗΛΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΣ (1951)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ (1951)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΚΟΝΙΚΑ (1951)

ΛΙΛΗ ΝΤΙΝΑ (1951)

ΕΚΤΩΡ ΠΑΝΤΑΖΗΣ (1951)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΕΦΑΝΑΚΙΣ (1951)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ (1951)

ΗΛΙΑΣ ΓΚΡΗΣ (1952)

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΡΑΚΟΚΚΙΝΟΣ (1952)

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΑΨΑΛΗΣ (1952)

MΙΧΑΛΗΣ ΠΙΕΡΗΣ (1952)

ΛΑΜΠΡΟΣ ΣΠΥΡΙΟΥΝΗΣ (1952-2018)

ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΟΥΜΑΝΙΔΗΣ (1952)

ΚΟΥΛΑ ΑΔΑΛΟΓΛΟΥ (1953)

ΝΟΤΗΣ ΓΕΡΟΝΤΑΣ (1953-2007)

ΝΙΚΟΣ ΛΑΔΑΣ (1953-1979)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΣΜΑΝΙΔΗΣ (1953)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΦΩΣΤΙΕΡΗΣ (1953)

ΤΑΣΟΥΛΑ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ (1954)

ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΣΤΑΚΑΣ (1954)

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΑΡΑΝΙΤΣΗΣ (1955)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ (1955-2011)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ (1955)

ΚΩΣΤΑΣ ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ (1955)

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΝΑΒΟΥΡΗΣ (1955)

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΡΙΖΩΝΗ (1955)

ΚΩΣΤΑΣ Α. ΚΡΕΜΜΥΔΑΣ (1955).

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΩΤΗΣ (1956)

ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ (1956)

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΑΣΣΟΣ (1956)

ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ (1957)

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ (1957)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ (1957)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ (1958)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΖΙΑΣ (1958)

ΗΛΙΑΣ ΛΑΓΙΟΣ (1958-2005)

ΣΤΡΑΤΗΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ (1958)

ΠΟΛΥ ΧΑΤΖΗΜΑΝΩΛΑΚΗ (1958)

ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΥΤΣΟΥΝΗΣ (1959)

ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΡΙΤΣΙΝΙΩΤΗΣ (1959)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ (1959)

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΑΣΙΟΠΟΥΛΟΣ (1959)

ΣΠΥΡΟΣ Λ. ΒΡΕΤΤΟΣ (1960)

ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ (1960)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΝΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ (196Ο)

ΑΝΤΩΝΗΣ Δ. ΣΚΙΑΘΑΣ (1960)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ (1961)

ΝΙΚΟΣ ΒΑΡΑΛΗΣ (1961)

ΗΛΙΑΣ ΚΟΥΡΚΟΥΤΑΣ (1961)

ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΝΟΥ (1961)

ΘΑΝΑΣΗΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ (1961)

ΧΛΟΗ ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΕΛΗ (1962)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΡΑΣ (1962)

ΓΙΑΝΝΗΣ Η. ΠΑΠΠΑΣ (1962)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΟΥΣΚΑΣ (1962)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΤΑΚΗΣ (1963)

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ (1963-2020)

ΓΙΩΡΓΟΣ Κ. ΜΥΑΡΗΣ (1963)

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ ΓΑΡΑΝΤΟΥΔΗΣ (1964)

ΦΟΙΒΗ ΓΙΑΝΝΙΣΗ (1964)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ (1964)

ΕΛΕΝΗ ΑΡΤΕΜΙΟΥ-ΦΩΤΙΑΔΟΥ (1965)

ΜΑΡΙΑ ΚΑΝΤΩΝΙΔΟΥ (1965)

ΕΛΕΝΗ ΚΟΦΤΕΡΟΥ (1965)

ΕΥΤΥΧΙΑ-ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΛΟΥΚΙΔΟΥ (1965)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Χ. ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ (1965)

ΜΑΝΙΑ ΜΕΖΙΤΗ (1965)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΚΡΑΝΙΩΤΗΣ (1966)

ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ ΚΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (1966)

ΞΑΝΘΙΠΠΗ ΖΑΧΟΠΟΥΛΟΥ (1967)

ΕΙΡΗΝΗ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ (1967)

EΛΣΑ ΚΟΡΝΕΤΗ (1967)

ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΚΥΡΙΑΖΗΣ (1967)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (1967)

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΑΥΡΑΚΗ (1967)

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΑΣ (1967)

ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΟΤΟΝΑΚΗ (1968)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Γ. ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ (1968)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ (1968)

ΦΑΝΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ (1969)

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ (1969)

ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΤΡΟΥΜΠΑΚΗΣ (1969)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΙΒΑΔΑΣ (1969)

ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (1969)

ΡΙΑ ΦΕΛΕΚΙΔΟΥ (1969)

ΦΩΤΕΙΝΗ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ (1970)

ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗ (1970)

ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΥΒΑΤΑ (1970)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (1970)

ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΝΤΕΡΤΣΑΣ (1970)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΤΩΝΑΚΟΣ (1972)

ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΚΙΡΓΚΕΝΗΣ (1972)

ΣΠΥΡΟΣ ΚΙΟΣΣΕΣ (1972)

ΜΑΡΙΑ ΛΑΤΣΑΡΗ (1972)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ (1972)

ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΡΑΔΕΙΣΑΝΟΥ (1972)

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΑΥΡΟΥΔΗ (1973)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΣΑΣ (1973)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΡΟΥΜΠΑΣ (1973)

ΔΗΜΟΣ ΧΛΩΠΤΣΙΟΥΔΗΣ (1973)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΛΛΗΣ (1974)

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ (1974)

ΧΡΙΣΤΟΣ Ρ. ΤΣΙΑΗΛΗΣ (1974)

ΛΙΝΑ ΦΥΤΙΛΗ (1974)

ΜΑΡΙΑ ΚΟΥΛΟΥΡΗ (1975)

ΜΑΚΗ ΚΩΣΤΟΥΛΑ (1975)

ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ (1975)

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΠΛΙΑΚΟΥ (1976)

ΑΝΤΖΕΛΑ ΓΕΩΡΓΟΤΑ (1977)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΙΓΚΑΣ (1977)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΡΕΒΕΔΟΥΡΑΚΗΣ (1977)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΨΑΛΤΗΣ (1977)

ΠΕΤΡΟΣ ΓΚΟΛΙΤΣΗΣ (1978)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΑΚΗΣ (1978-2020)

ΣΠΥΡΟΣ ΑΡΑΒΑΝΗΣ (1979)

ΘΩΜΑΣ ΙΩΑΝΝΟΥ (1979)

ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΒΟΛΚΩΦ (1980)

ΣΙΣΣΥ ΔΟΥΤΣΙΟΥ (1980)

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ (1980)

ΝΙΚΗ ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗ (1980)

ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΟΥΚΑΣ (1981)

ΣΑΜΣΩΝ ΡΑΚΑΣ (1981)

ΘΟΔΩΡΗΣ ΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (1981)

ΕΥΣΤΑΘΙΑ ΔΗΜΟΥ (1982)

ΧΑΡΗΣ ΨΑΡΡΑΣ (1982)

ΣΑΒΒΑΣ ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ (1984)

ΑΝΝΑ ΓΡΙΒΑ (1985)

ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΓΙΩΣΑ (1986)

ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΖΑΡΔΟΥΚΑ (1986)

ΣΤΑΘΗΣ ΙΝΤΖΕΣ (1986)

ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ (1986)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΑΡΑΤΣΗΣ (1986)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΡΔΑΣ (1989)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΚΟΡΡΥΒΑΝΤΗ (1989)

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΟΛΤΣΙΔΑΣ (1991)

ΙΩΑΝΝΑ ΛΙΟΥΤΣΙΑ (1992)

ΣΤΕΛΛΑ-ΛΟΥΙΖΑ ΚΑΤΣΑΜΠΗ (1995)

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΝΔΗΣ (1997)



Τρίτη 17 Αυγούστου 2021

ΥΠΑΤΙΑ
Δημήτρης Βαρβαρήγος
24 γράμματα εκδόσεις

Ευχαριστώ τον καθηγητή Απόστολο Τριφύλλη για την κριτική του άποψη και τον Κώστα Θερμογιάννη για την προβολή στο εξαιρετικό vivlio net.



Στο έργο του με τίτλο «Υπατία» ο Δημήτρης Βαρβαρήγος τέθηκε ενώπιον της πρόκλησης να σκιαγραφήσει μια μεγάλη μορφή των ελληνικών γραμμάτων, τη νεοπλατωνική φιλόσοφο, μαθηματικό και αστρονόμο Υπατία. Και συνιστά πρόκληση αυτή η συγγραφική προσπάθεια για δυο λόγους. Αφενός μεν διότι τα πενιχρά ιστορικά δεδομένα που διαθέτουμε για την Υπατία υπονομεύουν τη συγγραφική προσπάθεια συλλογής και σύνθεσης των στοιχείων εκείνων σχετικά με τη ζωή και το έργο της που θα επιτρέψουν στον αναγνώστη να ανακαλύψει τη αλήθεια. Αφετέρου δε διότι ο συγγραφέας καλείται ν’ αναπλάσει μια σκοτεινή ιστορική περίοδο, η αναδίφηση της οποίας εξακολουθεί ν’ αποτελεί μια ανεπιθύμητη πνευματική ενασχόληση για όσους η θρησκευτική προκατάληψη εμποδίζει την κριτική επαφή με την ιστορική αλήθεια.

Καθοριστική για την επιτυχή αντιμετώπιση αυτής της διπλής πρόκλησης στάθηκε η συνειδητή αποφυγή εκ μέρους του συγγραφέα λεπτομερών ιστορικών αναφορών σε πρόσωπα και γεγονότα με εξαντλητικές παραπομπές κι ανούσιες παρεκβάσεις, καθώς κάτι τέτοιο θ’ απέβαινε εις βάρος της μυθοπλαστικής δύναμης του έργου. Αφήνει λοιπόν την καθημερινότητα της Αλεξάνδρειας του 5ου αιώνα να λειτουργήσει ως αντανάκλαση των ευρύτερων ιστορικών αλλαγών που σηματοδοτούν τη σταδιακή διαμόρφωση του εκχριστιανισμένου imperium, αυτού που οι μεταγενέστεροι ιστορικοί θα ονόμαζαν βυζαντινό κράτος. Ο συγγραφέας τοποθετεί την Αλεξάνδρεια της Υπατίας στην αρχή του τέλους μιας ένδοξης πορείας. Η πολιτισμική κι εμπορική μητρόπολη της ανατολικής μεσογείου με την πρωτόγνωρη συσσώρευση γνώσεων και πλούτου που μαγνήτιζε εποίκους από κάθε άκρο τη Δύσης και της Ανατολής, βαδίζει αργά αλλά σταθερά στο μαρασμό και την καταστροφή.

Η πορεία αυτή καθίσταται νομοτελειακή από τη στιγμή που εκδηλώνεται η αδιάλλακτη έλλειψη ανοχής των χριστιανών έναντι δύο αξιών που απετέλεσαν τους στύλους του αλεξανδρινού θαύματος. Η πρώτη αξία που ενεργά αμφισβητείται είναι αυτή της πολυπολιτισμικότητας και της ανεξιθρησκίας. Η αρμονία που οι Πτολεμαίοι πέτυχαν από την ανενδοίαστη αποδοχή της φαραωνικής παράδοσης και την ελεύθερη συνδιαλλαγή ελληνικών και ιθαγενών δοξασιών θρυμματίζεται υπό το βάρος της μισαλλοδοξίας των χριστιανών. Η μισαλλοδοξία αυτή εκφράζεται με την καταστροφή εθνικών κέντρων λατρείας, όπως το Σεράπειο και κέντρων μάθησης, όπως το Μουσείο και η βιβλιοθήκη, αλλά και με την ηθική ή φυσική εξόντωση πληθυσμιακών ομάδων που εκφράζουν διαφορετική θεώρηση των πραγμάτων, όπως η εβραϊκή κοινότητα.

Η δεύτερη αξία που τίθεται υπό αμφισβήτηση είναι η ελευθερία της σκέψης. Η ελληνορωμαική Αλεξάνδρεια έλαμψε κατά κύριο λόγο επειδή ενθάρρυνε με κάθε τρόπο την ανάπτυξη της φιλοσοφίας και της επιστήμης. Στην Αλεξάνδρεια όμως της Υπατίας η πίστη αντικαθιστά την έρευνα και η επιστήμη θεωρείται προσβολή προς τα θεία. Οποιαδήποτε επιστημονική έρευνα κατηγορείται συλλήβδην ως μαγγανεία και όσοι υπηρετούν επιστήμες ή απλώς το δικαίωμα τους να σκέφτονται ελεύθερα από αυθεντίες και δόγματα καταδιώκονται απηνώς από αδίστακτες ομάδες κρούσης. Η φιλοσοφία χαρακτηρίζεται ελληνιστική βλακεία, ενώ η δραματουργία περιφρονείται ως έκλυση των ηθών.

Ο συγγραφέας αποδίδει στην Αλεξάνδρεια της παρακμής διττό ρόλο. Από τη μια πλευρά τη μετατρέπει σ’ ένα κλοιό που διαρκώς περισφίγγει την Υπατία και δεν της αφήνει διέξοδο διαφυγής πλην της παραίτησης και του συμβιβασμού.


Η ανάμνηση των ένδοξων στιγμών του παρελθόντος πληγώνει το παρόν, γεμίζει την Υπατία με ανείπωτη μελαγχολία για την πόλη που πεθαίνει και τελικά αναδεικνύει την ηρωίδα σε θύμα των αμείλικτων νόμων της ιστορίας, ως ένα ακόμα παράδειγμα ανθρώπων που ακάμαντα υπερασπιζόταν τις ιδέες του σε μια εποχή που αρνιόταν στη φαντασία να κινηθεί ελεύθερα και ν’ ανελιχθεί στο χώρο των επιστημών και των τεχνών. Και είναι μεγάλος ο πειρασμός να παραλληλιστεί η πορεία της Υπατίας μ’ εκείνη του Σωκράτη ή του Τζιορντάνο Μπρούνο.

Από την άλλη πλευρά ο συγγραφέας αναδεικνύει την Αλεξάνδρεια σε δραματικό παράδειγμα αυτού που ονομάζουμε ιστορική αναγκαιότητα. Και στην προκειμένη περίπτωση ιστορική αναγκαιότητα αποτελούσε η αρμονική συνεργασία Κράτους Εκκλησίας, απαραίτητη για την εξυπηρέτηση μιας διπλής σκοπιμότητας. Αφενός μεν οι αυτοκράτορες χρειάζονταν τη βοήθεια της πνευματικής εξουσίας για τη διασφάλιση της ενότητας στο εσωτερικό του κράτους προκειμένου να αντιμετωπιστούν με επιτυχία οι επιδρομές των βαρβαρικών λαών, αφετέρου δε η εκκλησία χρειαζόταν τη βοήθεια της κοσμικής εξουσίας για να επιβάλλει το δόγμα της σε εθνικούς και αιρετικούς προκειμένου να ορθοτομηθεί ο λόγος της αλήθειας. Τίμημα αυτής της άτυπης συμφωνίας υπήρξε η πολιτιστική ρήξη με το παρελθόν και τις αξίες που αντιπροσώπευε.

Και αν παραπάνω περιγράφηκε η διεισδυτική προσέγγιση των ιστορικών συμφραζομένων με επίκεντρο την Υπατία και την Αλεξάνδρεια ως ένας άξονας επί του οποίου η συγγραφική πένα, ο έτερος άξονας που τέμνει δημιουργικά το πρώτο, δεν είναι άλλος από την απόδοση της Υπατίας ως μιας ακέραιας γυναικείας προσωπικότητας με φόντο την αντιπαράθεση της με το δογματισμό της εποχής της.

Ο συγγραφέας χωρίς να αναλωθεί σε θεωρητικές αναλύσεις ή ν’ ακυρώσει την αναγνωστική τέρψη παρασυρόμενος σε δύσβατους μαιάνδρους φιλοσοφικών ή επιστημονικών συστημάτων, πετυχαίνει ν’ αναδείξει μέσα από φανταστικούς διάλογους πραγματικών προσώπων τη βιοθεωρεία της Υπατίας και μέσα από μυθοπλαστικά επεισόδια μια στάση ζωής που διαχέεται σ’ όλες τις εκφάνσεις της από την αταλάντευτη αφοσίωση της Υπατίας στα ιδανικά και τα πιστεύω που πρέσβευε. Οι απόψεις της Υπατίας ενσωματώνονται αβίαστα στη διήγηση, χωρίς να θολώνουν την πλοκή.

Ωστόσο η Υπατία δεν παρουσιάζεται μονοδιάστατα ως ένας αυστηρά δομημένος άνθρωπος χωρίς αδυναμίες, αλλά παράλληλα και ως μια γυναίκα με πλούσιες αισθήσεις που ποθεί να ζήσει και να χαρεί τις ομορφιές της ζωής. Αυτή η λαχτάρα για τη ζωή βρίσκει διέξοδο στο πρόσωπο του χριστιανού έπαρχου Ορέστη, με τον οποίο αναπτύσσει στενή φιλία και πλατωνικό δεσμό, παρά τις υστερόβουλες μομφές του κλήρου που θεώρησαν τον έρωτα αυτό προσβλητικό, το πνεύμα της Υπατίας επικίνδυνο και την προσέγγιση του έπαρχου ως όχημα υποκίνησης εχθρικών ενεργειών.

Ως μια άλλη όμως Αντιγόνη, χωρίς ποτέ να πάψει ειλικρινά ν’ αγαπά τον Αίμωνα της, δεν υπέκυψε στις παρακλήσεις του έπαρχου να δείξει διάθεση διαλλακτικής υποχωρητικότητας και δεν θέλησε ν’ αποφύγει το τίμημα της συνεπούς τήρησης του ηθικού χρέους, τη θυσία του υπέρτατου αγαθού της ζωής της. Για την Υπατία θα ήταν πλάνη μια ζωή απογυμνωμένη από τα ιδανικά που γαλούχησαν το χαρακτήρα της. Γι’ αυτό και με θάρρος λέει στον Ορέστη. «Τι αξία έχει ο χαμός μιας γυναίκας όταν είναι θέμα χρόνου το τέλος ενός πολιτισμού. Ξέρεις, πολλές φορές σκέφτομαι πως είμαι τυχερή που θα φύγω πρώτη και δεν θα δω τον αφανισμό αυτού του ένδοξου πνεύματος». 


Σε αυτή την προδιαγεγραμμένη πορεία προς το θάνατο επιλέγει αφυώς να εστιάσει την προσοχή του ο Δημήτρης Βαρβαρήγος, χωρίς περιττές συναισθηματικές εξάρσεις και μορφολογικά στολίδια. Η δύναμη της μοίρας της Υπατίας καθιστά μονόδρομο την απλότητα του ύφους, τη λιτότητα των εκφραστικών μέσων και τη ρεαλιστική απόδοση των γεγονότων.

Ο λόγος γλαφυρός και παραστατικός υπηρετεί την κινηματογραφική πλοκή των επεισοδίων και διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι και την τελευταία σελίδα.

Ολοκληρώνοντας την ανάγνωση αυτού του βιβλίου έχει κανείς την αίσθηση ότι αναμετρήθηκε με το μεγαλείο ενός ανθρώπου που φάνηκε μέσα από το μέγεθος της πίστης του. Και η προσφορά του Δημήτρη Βαρβαρήγου είναι ότι αποκαθιστά στην ελληνική βιβλιογραφία μια γυναίκα που αδικήθηκε όχι μόνο από την εποχή της, αλλά και από την ιστορία κι ενδυναμώνει την ιστορική αυτογνωσία του ελληνικού αναγνωστικού κοινού, καλύπτοντας κενά της σχολικής εκπαίδευσης.

Ίσως ο καλύτερος τρόπος για να κλείσει αυτή η σύντομη αναφορά μου είναι το ακόλουθο απόσπασμα με την Υπατία να λέει: «κοινή μοίρα όσων οι γνώσεις προηγούνται της εποχής τους. Ποτέ σε καμιά περίοδο της ιστορίας, κανέναν επιστήμονα ή φιλόσοφο δεν αποδέχθηκαν η κοινή γνώμη και το κατεστημένο εύκολα. Δεν θα απογοητευθώ, ο χρόνος θα φέρει τη στιγμή που οι γνώσεις αυτές θα είναι χρήσιμες και αναγκαστικά θα χρησιμοποιηθούν ακόμη κι από αυτούς που κάποτε τις πολεμούσαν».

Και μπορεί οι εργασίες στην άλγεβρα και την τριγωνομετρία και κυρίως η μελέτη της για τις κωνικές τομές να ανακαλύφθηκαν εκ νέου και να αξιοποιήθηκαν από το κίνημα του διαφωτισμού, ωστόσο σήμερα σε μια εποχή που η θρησκευτική μισαλλοδοξία εξακολουθεί να θέτει εμπόδια στην ελευθερία της σκέψης και να τροφοδοτεί αδιέξοδες συγκρούσεις, η Υπατία, ως παράδειγμα θάρρους και ακεραιότητας και ως φορέας του μηνύματος ότι η γνώση αποτελεί τον ασφαλέστερο δρόμο προς την ελευθερία, παραμένει επίκαιρη όσο ποτέ. Και ο Δημήτρης Βαρβαρήγος μας χαρίζει ένα πολύτιμο εργαλείο για να την προσεγγίσουμε και να την ερμηνεύσουμε.














Θερινοί έρωτες
συλλογικός τόμος
εκδόσεις Καστανιώτη



«Θερινοί έρωτες» ένας καλαίσθητος συλλογικός τόμος με 49 διηγήματα από 49 σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς. Η δική μου συμμετοχή είναι με το διήγημα: «Η απόφαση»
Προτείνω στους φίλους αναγνώστες ανεπιφύλακτα να αναζητήσουν τους «Θερινούς έρωτες» θα δικαιώσουν κάθε αναγνωστική τους εμπειρία και αναζήτηση.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο προσφοράς είναι πως τα έσοδα από τα δικαιώματα του βιβλίου θα δοθούν στους «Γιατρούς του Κόσμου – Ελληνική Αντιπροσωπεία».
Οι 49 συγγραφείς που έλαβαν συμμετοχή είναι οι:
Γρηγόρης Αζαριάδης, Κώστας Ακρίβος, Κώστας Αρκουδέας, Μάρω Βαμβουνάκη, Δημήτρης Βαρβαρήγος, Βασίλης Γκουρογιάννης, Γεράσιμος Δενδρινός, Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής, Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, Τάσος Καλούτσας, Κώστας Καναβούρης, Μάκης Καραγιάννης, Κατερίνα Καριζώνη, Θωμάς Κοροβίνης, Μαρία Κουγιουμτζή, Πέρσα Κουμούτση, Μπελίκα Κουμπαρέλη, Κώστας Κρεμμύδας, Αχιλλέας Κυριακίδης, Πασχάλης Λαμπαρδής, Ιερώνυμος Λύκαρης, Αργυρώ Μαντόγλου, Έλενα Μαρούτσου, Αλεξάνδρα Μητσιάλη, Ανδρέας Μήτσου, Τεύκρος Μιχαηλίδης, Αμάντα Μιχαλοπούλου, Γλυκερία Μπασδέκη, Ευγενία Μπογιάνου, Κωνσταντίνος Μπούρας, Τόλης Νικηφόρου, Θοδωρής Παπαθεοδώρου, Γιάννης Η. Παππάς, Γιάννης Πατσώνης, Ελένη Πριοβόλου, Βαγγέλης Ραπτόπουλος, Νικόλας Σεβαστάκης, Ντίνος Σιώτης, Μαρία Σκιαδαρέση, Αλέξης Σταμάτης, Έρση Σωτηροπούλου, Φωτεινή Τσαλίκογλου, Μάκης Τσίτας, Φίλιππος Φιλίππου, Κώστας Χατζηαντωνίου, Σταύρος Χριστοδούλου, Χρήστος Χρυσόπουλος, Νίκος Χρυσός, Ελένη Χωρεάνθη.



Πίστη και Περηφάνια

μυθιστόρημα

24 γράμματα εκδόσεις

Ευχαριστώ πολύ τον δάσκαλο και συγγραφέα, Άγη Ντούλια για την κριτική ανάλυση στο βιβλίο μου "Πίστη και Περηφάνια" και τη φιλοξενεία στο https://pagetrail.blogspot.com/2021/08/blog-post.html?m=1&fbclid=IwAR101MX2JxKgoLWN-b9SHv76URDrX43VsP1B4OQMyDMGu_rgPdB80hJAyaE




Η Ζωή-Μαρία Μοντανάρι αφηγείται τη ζωή της οικογένειας της. Τρεις γενιές Μοντανάρι... Τρεις γυναίκες... Η Μαρία-Ρόζα, η Αθηνά και η ίδια η Ζωή-Μαρία. Οι ζωές τους ξεδιπλώνονται παράλληλα με το ιστορικό πλαίσιο της κάθε εποχής και σμιλεύονται μέσα από τον πόνο της καταπίεσης των επιθυμιών τους αλλά και της αποστέρησης και των κακουχιών που συνεπάγεται η πολιτική κατάσταση της χώρας. Η πατριαρχία, η ανελευθερία που αυτή συνεπάγεται και, κυρίως, τα πέτρινα χρόνια της γερμανικής κατοχής θα τους στερήσουν το δικαίωμα να ονειρεύονται. Μέσα στη δίνη της ανέχειας και της λιμοκτονίας η Ζωή-Μαρία θα οδηγηθεί στην πρόωρη ενηλικίωση.

Ο Δημήτρης Βαρβαρήγος μας δίνει την ιστορία της δικής του οικογένειας (αν κατάλαβα καλά η Ζωή-Μαρία πρέπει να είναι η γιαγιά του) με τρόπο μυθιστορηματικό. Πρόκειται λοιπόν για μια μυθιστορηματική βιογραφία αλλά κι ένα άρτιο κοινωνικό και ιστορικό μυθιστόρημα παράλληλα. Από το ερωτευμένο πλην όμως φτωχό ζευγάρι της Μαρίας-Ρόζας και του Σαλιβέριου, που κατέφθασαν στην Αθήνα ως μετανάστες από την Ιταλία και τη Ζάκυνθο, μεταφερόμαστε στη ζωή του μικρότερού τους γιου, του Χαράλαμπου, ο οποίος με επιμονή καταφέρνει να διεισδύσει ως γαμπρός σε μια ξεπεσμένη αθηναϊκή οικογένεια και να παντρευτεί τη μικρότερη κόρη, την Αθηνά, χωρίς τη θέλησή της. Αργότερα η πρωτότοκη κόρη της Αθηνάς, η Ζωή-Μαρία, θα αποτελέσει το στήριγμά της μέσα σε αυτόν τον καταπιεστικό γάμο, ιδιαίτερα δε όταν η ζωή τους θα αλλάξει δραματικά κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής.


Οι ήρωες στο "Πίστη και Περηφάνεια" αποτυπώνονται ιδιαίτερα ρεαλιστικά και στην ανθρώπινη διάστασή τους, με τις -συχνά ανεκπλήρωτες- επιθυμίες τους, τις ευαισθησίες και, κυρίως, τις ανασφάλειες και τις αδυναμίες τους. Κεντρικό σημείο του έργου αποτελεί ο έρωτας, ο οποίος μέσα σε ένα αυστηρά πατριαρχικό πλαίσιο είναι συχνά ανεκπλήρωτος για τη γυναίκα, καθώς εκείνη αναγκάζεται να παντρευτεί όποιον της υποδεικνύει ο πατέρας της. Περνώντας λοιπόν από τον έναν κύρη (πατέρα) στον άλλον (σύζυγο) τα νεανικά της όνειρα και η ίδια της η υπόσταση καταδυναστεύονται. Αυτό το συγκρουσιακό μοτίβο ανάμεσα στις επιθυμίες του ατόμου από τη μία και στο οικογενειακό πλαίσιο από την άλλη κρατά κάποιους ήρωες δέσμιους μιας διαρκούς τεταμένης και συγκρουσιακής κατάστασης και τους επιτρέπει να ξεδιπλώσουν την ασυμβίβαστη -στο μέτρο της εποχής- πλευρά του χαρακτήρα τους.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο θεωρώ ότι εντοπίζεται και η διαχρονικότητα του έργου και η ταύτιση του αναγνώστη με τους χαρακτήρες του: στη θέση και στην καταπίεση της γυναίκας. Ακόμη και σήμερα τα "θέλω" της οικογένειας και της κοινωνίας, εσωτερικευμένα και υιοθετημένα από το ίδιο το άτομο, μπορούν να καθορίσουν σημαντικές επιλογές στη ζωή του και να οδηγήσουν σε καταστάσεις αυτο-καταπίεσης αλλά και έτερο-καταπίεσης (για παράδειγμά από τον σύντροφο). Πόσο ανέχεται μια γυναίκα να την προσβάλλουν με χαρακτηρισμούς και να την μειώνουν; Πόσο αποδέχεται τη ζήλεια και τον έλεγχο; Πόσο δικαιολογεί ως κανονικότητα τις εξαρτήσεις, τις αδυναμίες και τις βλαπτικές για την οικογένεια συμπεριφορές του συντρόφου της; Πού μπαίνουν οι κόκκινες γραμμές;


Το βιβλίο παρουσιάζει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν οι Γερμανοί κατακτούν την Ελλάδα και η οικογένεια βιώνει τις τραγικές συνέπειες της κατοχής. Η πείνα, η ανέχεια και οι κακουχίες που περιγράφονται είναι ανατριχιαστικές. Μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες ο κάθε ήρωας θα αναμετρηθεί με τον εαυτό του, βγάζοντας στην επιφάνεια το πραγματικό του "εγώ". Άτομα ανασφαλή που μέχρι τότε έπρατταν με βάση το "θεαθήναι" θα αποδειχθούν τραγικά κατώτερα των περιστάσεων, ενώ άλλοι ήρωες θα θυσιάσουν τα πάντα για την οικογένειά τους, αντιμετωπίζοντας τις κακουχίες με αξιοπρέπεια και ανθρωπιά. Οι άνθρωποι, όπως φαίνεται, μετρώνται στα δύσκολα...

Η γραφή του Δημήτρη Βαρβαρήγου γίνεται έντονα λυρική σε πολλά σημεία του βιβλίου ώστε να αποδώσει πιο παραστατικά τον περίπλοκο εσωτερικό κόσμο των ηρώων, τις εσωτερικές τους συγκρούσεις, τα διλλήματα και τις αντιφάσεις που τους χαρακτηρίζουν. Σε κάποια σημεία είναι γεγονός ότι θα ήθελα πιο γρήγορη εξέλιξη στην πλοκή. Ωστόσο συνολικά με κέρδισε ο λυρικός τρόπος ανάδυσης των συναισθημάτων και ο διαφωτισμός των κινήτρων των ηρώων που δίνεται με τέτοια δεξιοτεχνία ώστε τους αισθάνθηκα πραγματικούς και ζωντανούς, σαν να υπάρχουν σε κάποια πτυχή της δικής μου καθημερινότητας.

Το "Πίστη και Περηφάνεια" αποπνέει την αίσθηση πληρότητας και μεγαλείου ενός "έπους" που αποτυπώνει τόσο την εξέλιξη της οικογένειας των Μοντανάρι όσο και την εξέλιξη της αθηναϊκής κοινωνίας σε βάθος 60 ετών. Παρά τα ηττημένα νεανικά όνειρα, κόντρα στα "πρέπει" της καταπίεσης και στα δεινά της μοίρας οι ήρωες αναμετρώνται με το εαυτό τους και εξυψώνονται ως νικητές, σε έναν αγώνα για τη φιλία, τον έρωτα, την αγάπη. Σε έναν αγώνα για ό,τι μας κάνει ανθρώπους.


Είναι το πρώτο βιβλίο του συγγραφέα που διαβάζω. Μετά βεβαιότητας μπορώ να πω ότι δε θα είναι το τελευταίο...

"Πίστη και Περηφάνεια", Δημήτρης Βαρβαρήγος, εκδ. 24γράμματα, 2020, σελ. 516

Πέμπτη 22 Ιουλίου 2021

ΥΠΑΤΙΑ

Η συγκλονιστική ιστορία της γυναίκας που δίδασκε παντού 
το ελληνικό πνεύμα, συγκρούστηκε με τον κλήρο
και κατηγορήθηκε ως μάγισσα...

Ευχαριστώ πολύ τους φίλους αναγνώστες και τις φίλες αναγνώστριες που έφτασαν το βιβλίο στην 11η έκδοση.
Ευχαριστώ επίσης τον Γιώργο Δαμιανό διευθυντή των εκδόσεων 24 γράμματα για την άψογη φροντίδα και το άρτιο αποτέλεσμα.


Μια εκμυστήρευση: Όταν έγραφα για τη συγκλονιστική ιστορία της Υπατίας, δεν φανταζόμουνα τι θα επακολουθούσε στο δικό μου ψυχικό κόσμο.
Έξι ολόκληρα χρόνια κράτησε η συγγραφή μέχρι να ολοκληρωθεί αυτό το έργο το οποίο θεωρώ πολύ σημαντικό ως συγγραφέας του.
Υπήρξαν στιγμές που ζωντάνευε μέσα μου το πνεύμα της. Με κυρίευε η προσωπικότητα της και μέσω των γνώσεων της οδηγούσε το χέρι μου να γεμίζει τις σελίδες με τη δράση της.
Όπως τότε που υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες γυναικείες μορφές και δίδασκε όπου μπορούσε στο πανεπιστήμιο, στη βιβλιοθήκη, στους δρόμους μαθηματικά, αστρονομία και πλατωνική φιλοσοφία, δίδαξε και σε μένα τον αρχαίο ελληνικό ιδεαλισμό με τις αμέτρητες Αρετές του.
Υπήρξαν φορές που η παρουσία της από άυλο πνεύμα, έπαιρνε σάρκα κι οστά και νύχτες ολόκληρες ψιθυρίζαμε για τη ζωή της, φιλοσοφούσαμε με μια μεταφυσική αίσθηση που πλούτιζε το συναισθηματικό μου κόσμο και μεγάλωνε ανάμεσα μας ένα είδος άρρηκτης σχέσης σαν αυτό που οι άνθρωποι μεταξύ μας ονομάζουμε, πίστη.
Ήταν δύσκολο το εγχείρημα, αλλά όσο περισσότερο συνυπήρχαμε τόσο πιο πολύ μου έδινε δύναμη να συνεχίσω και να τελειώσω το βιβλίο. Μιλούσαμε για τις σχέσεις των ανθρώπων, για τις πράξεις τους, για τη δογματική θρησκευτικότητα τους και τη τυφλή υποταγή ορισμένων σε αυτή τη ιδιοτέλεια που την αισθάνονται ως πίστη ορθή.
Μέρα τη μέρα το δέσιμο μου μαζί της γινόταν όλο και πιο δυνατό, όλο και πιο βαθύ. Γι’ αυτό τώρα νιώθω πολύ οικεία στην αναφορά του ονόματος της και με κάνει να αισθάνομαι ακόμη περισσότερο, πως αυτό το βιβλίο είναι για μένα ένα αληθινό έργο ζωής.

dimitrisbarbarigos.blogspot.com