Παρασκευή, 12 Ιουλίου 2019

γράφει ο Δημήτρης Βαρβαρήγος

Το πριν και το μετά την παύλα
Ηρώ Νικοπούλου

Είναι ο τίτλος της πέμπτης ποιητικής συλλογής της Ηρώ Νικοπούλου. Μια παύλα που σηματοδοτεί τα χρονικά όρια μιας ζωής με την ημερομηνία γέννησης και θανάτου.


Τα βιβλίο είναι χωρισμένο σε δύο ενότητες. Η πρώτη ενότητα φέρει τον τίτλο του βιβλίου, δανεισμένος από το δεύτερο ποίημα, και η δεύτερη φέρει τον τίτλο «Μέρες του σήμερα». Και στις δύο ενότητες διαφαίνεται καθαρά η συναισθηματική φόρτιση της ποιήτριας καθώς έχει να κάνει με την έλλειψη ως απόρροια της ζωής. Από το πρώτο μόλις ποίημα μας δίνει το στίγμα του ύφους απόδοσης των ποιημάτων της. Το χαρτί στον ρόλο του καμβά, η πένα στον ρόλο του χρωστήρα, οι λέξεις στον ρόλο των χρωμάτων χτίζουν μέσα από τα νοήματά τους εικόνες μιας εύπλαστης ζωής.


Πρόκειται για ένα βιβλίο που αφήνει ένα παράλληλο συναίσθημα, σαν να κοιτάζεις έναν πίνακα νεκρής φύσης που, ενώ μέσα του είναι όλα σε μια παγωμένη ακινησία, τον περιεργάζεσαι και τον αποδέχεσαι με θετική αίσθηση. Το ίδιο συμβαίνει και με τις λέξεις που χρησιμοποιεί για να υφάνει η Νικοπούλου τον καμβά της συλλογής, απέναντι στον άχρονο χρόνο που συνεχίζει να απλώνει το γερό δίχτυ της λήθης σε κάθε οριακό κι αναπότρεπτο γεγονός, αποδεικνύοντας πως η συνέχεια της ζωής δεν φθίνει ποτέ.


Και η μετά την παύλα, νεκρή φύση· ως η ψυχική φόρτιση της ποιήτριας να βρίσκεται ανάμεσα σε λέξεις που γεννούν ερωτήματα και στοχασμούς για το μετά, για την απώλεια και την αλλαγή συνηθειών μιας αλλοτινής εύπλαστης-όμορφης ζωής. Το πνεύμα της βούλεται να ψιθυρίσει με λέξεις τη μετά την παύλα πρόκληση της ζωής και γράφει στο ομότιτλο ποίημα της. 

Μοιάζει κάπως σαν απειλή θανάσιμη 

εκείνη η παύλα 

απ’ τη χρονολογία γέννησης μετά 

λες και δεν είναι πιο σημαντική η έναρξη 

αλλά η εκκρεμότητα της λήξης. 

Κάθε που βλέπω ζώντος βιογραφικό 

άγχος με πιάνει δέος πανικός 

και αποστρέφω ένοχα το βλέμμα 

από φόβο μήπως όσο κοιτώ 

συμπληρωθεί στα μάτια μου μπροστά 

εκεί 

ο αριθμός που λείπει 

Θα ’ναι τότε εξ επαφής 

σαν να εκτέλεσα. 

Μία συλλογή πλούσια συναισθημάτων με όσα το πνεύμα, της ποιήτριας η φαντασία, οι αλήθειες και οι εμπειρίες που αποκόμισε από τη ζωή και δημιούργησε με εκφραστικότητα. Μια δουλειά ομολογουμένως ολοκληρωμένη και ώριμη.



Σαν μοναχικός διαβάτης σε μια ξένη ενδοχώρα, κρατώντας στα χέρια της το ιερό νόημα ενός μύθου, αναζητεί την ελευθερία μέσα από τη ποίηση που ανήσυχη καταπιάνεται με τα μεγαλύτερα, δυσκολότερα και ουσιώδη θέματα που έχουμε στη ζωή μας. 

Μέσα από το έντεχνο πλέξιμο των λέξεων και τις δυνατές έννοιες των ποιημάτων της νιώθεις μετέωρος μπροστά στην απειλητική εξόντωση της πραγματικότητας. Σαν μοναχικός διαβάτης σε μια ξένη ενδοχώρα, κρατώντας στα χέρια της το ιερό νόημα ενός μύθου, αναζητεί την ελευθερία μέσα από τη ποίηση που ανήσυχη καταπιάνεται με τα μεγαλύτερα, δυσκολότερα και ουσιώδη θέματα που έχουμε στη ζωή μας. Ελευθερία, Έρωτας, αγάπη, πόνος, θάνατος. 

Βιώνεις μαζί της τις περιπέτειες των λόγων της και χωρίς αμφιβολία γίνεται ορατό ένα αποτέλεσμα, σαν να πλησιάζεις τον πάσχοντα Άνθρωπο, σαν να θέλεις να αγγίξεις τις πληγές του, να μιλήσεις τρυφερά και να αρχίσεις εξομολογήσεις στα κοινά πάθη που πάντα αφήνει το αίσθημα εκπληρωμένο ή ανεκπλήρωτο. Διαβάζοντας βρίσκεις την απάντηση, ότι η ποίηση είναι παντού και πάντοτε σε κάθε λέξη παρούσα. Όπως ο έρωτας στη ζωή του ασώτου, που τον βιώνει σαν το θάνατο ως το τελικό συμβάν της ύπαρξης και του επιβάλλει τους κανόνες του παιχνιδιού της ζωής. Ρεαλιστικά συναισθηματικός και συχνά αλληγορικός λόγος που ως εκφραστής αποτυπώνει με ασύλληπτη ψυχική όσο κι εμπνευσμένη φόρτιση το χάος των διατελούντων αλλαγών που φέρνει ο χρόνος μέσα στον απόηχο του εγώ και του εσύ.

Δημήτρης Βαρβαρήγος-Ηρώ Νικοπούλου στην εκπομπή Μέσα από Σένα Symban World Radio
Παρ’ όλη την γλυκόπικρη αίσθηση που σου αφήνουν ως απόηχο τα ποιήματά της, η ίδια ακολουθεί τον μετά την παύλα δρόμο με όνειρα κι ελπίδες σε έναν κόσμο ασυμβίβαστων ανταλλαγών (ζωή-θάνατος) και αναζητήσεων στην καθημερινή συνήθεια και στις διαπροσωπικές σχέσεις να έρχεται η ανατροπή να δηλώσει την ανυπαρξία των πραγμάτων και αντίστροφα πάλι πολύ περισσότερο όταν προβάλλεται η έλλειψη να εμφανίζεται αυτούσια η ύπαρξη των μελλοντικών συναισθηματικών προορισμών. Η αναπόληση ως κύριο συστατικό στοιχείο διαπνέει το πνεύμα της συλλογής με έναν πολύμορφα συνεκτικό λόγο –με όλη τη σημασία της απεικόνισης των εννοιών– αφήνει το καθένα χωριστά να αγγίζει χορδές ψυχικής ωριμότητας. 

Όλα ανεξαιρέτως τα ποιήματα και στις δύο ενότητες χαρίζουν τη βαθιά προσήλωση που χρειάζεται η σωστά εκφρασμένη ποιητική γλώσσα. Περνούν μηνύματα μεταφέροντας τον αναγνώστη στην αφετηρία για προβληματισμό και με έκδηλο ενδιαφέρον να τεθεί πρωταγωνιστής στις ιδεολογικές της προσεγγίσεις. Λόγος ιδανικά ποιητικός, γίνεται ψηφίδα φωτεινή όπου ο αναγνώστης μέσα από την αναγνωστική του νηφαλιότητα αφομοιώνει την άποψη ενός άλλου ψυχικού κόσμου. Την εσώτερη ψυχή, της Ηρώ Νικοπούλου. 


* Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΡΒΑΡΗΓΟΣ είναι συγγραφέας. 
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Anima mia» (εκδ. Εντύποις). 






Symban World Radio

https://www.mixcloud.com/

Καλεσμένη μας στην εκπομπή η ποιήτρια ΕΛΕΝΑ ΝΟΥΣΙΑ... Την εκπομπή παρουσιάζουν: ο συγγραφέας ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΡΒΑΡΗΓΟΣ & η ποιήτρια ΝΙΟΒΗ ΙΩΑΝΝΟΥ


Υπεύθυνη προγραμμάτων, ΕΛΕΝΑ ΜΑΤΣΟΥΚΑ. Διευθυντής του σταθμού, ΑΓΓΕΛΟΣ ΜΑΤΣΟΥΚΑΣ.


Η εκπομπή ακούγεται στα FM στην Αυστραλία και με WEB σε όλο τον κόσμο με μεγάλη ακροαματικότητα. 
Σήμερα όπως κάθε φορά είχαμε επικοινωνία με ΑΜΕΡΙΚΗ. ΚΑΝΑΔΑ. ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ. ΚΥΠΡΟ. ΔΑΝΙΑ. ΓΕΡΜΑΝΙΑ. ΛΙΒΥΗ. ΣΙΚΕΛΙΑ. ΑΥΤΡΑΛΙΑ. ΕΛΛΑΔΑ κλπ




γράφει ο Δημήτρης Βαρβαρήγος


Χαμηλή Βλάστηση
Μαρία Στασινοπουλου

Το δεύτερο βιβλίο της φιλολόγου, δοκιμιογράφου, κριτικoύ λογοτεχνίας και πεζογράφου, Μαρίας Στασινοπούλου. Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν ιστορίες από την καθημερινότητα. Ιστορίες γνωστές και φαινομενικά απλές, αλλά πολύ ουσιαστικές με τον τρόπο που τις απέδωσε η συγγραφέας. Ιδιαιτερότητά τους αποτελεί η μικρή φόρμα, η οποία κρύβει πάντα μια μεγάλη δυσκολία, την πρόκληση να πει μέσα σε λίγες αράδες όσα πιθανόν να λέγονται σε μερικές σελίδες.


Ιδιαιτερότητά τους αποτελεί η μικρή φόρμα, η οποία κρύβει πάντα μια μεγάλη δυσκολία, την πρόκληση να πει μέσα σε λίγες αράδες όσα πιθανόν να λέγονται σε μερικές σελίδες.

Η Μαρία Στασινοπούλου τόλμησε να αντιμετωπίσει αυτή τη δύσκολη εκφορά γραφής αποτυπώνοντας στο χαρτί τα συναισθήματα, τις πράξεις κι εκείνες τις πρακτικές που εμπλέκονται με ήθη και συνθήκες, όπως ενυπάρχουν και βιώνονται στις ζωές των ανθρώπων, μαζί με τις μύχιες σκέψεις τους, με μια χρηστική γλώσσα απολύτως σαφή και κατανοητή. Αυτή η στρωτή θεματική διατύπωση είναι και η επιτυχία του βιβλίου να μεταδίδει τις έννοιες –σε καθεμία ξεχωριστή αφήγηση– με το σημερινό ύφος απόδοσης και σκέψης, όπως όλοι μας άλλωστε, με όσα ζούμε τα αντιμετωπίζουμε – πιθανώς, με τον ίδιο τρόπο.

Από την πρώτη σελίδα είναι εμφανής η έντονη διάθεση της συγγραφέως να μην ξεφύγει στην εξιστόρηση από την καθαρή, μεστή, συνοπτική και αρκετές φορές ρεαλιστική απόδοσή της, αλλά και με την αναγκαία πνοή για την αναζήτηση του ευ να υποφώσκει έντονα σε όλα τα περιστατικά των κειμένων. Γραφή που δημιουργεί ένα ιδιαίτερο ύφος μέσα στην έτσι κι αλλιώς πλούσια ελληνική γλώσσα. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρεις ενότητες: «Θάμνοι», «Πόες» και «Μπονσάι», ανάλογα με το μινιμαλιστικό εύρος της καθεμίας, δηλαδή με την απόρριψη των περιττών στοιχείων, ως χρήστης και δημιουργός μιας γλωσσικής γεωμετρίας που κερδίζει τον αναγνώστη από το πρώτο κιόλας κείμενο.

Μικρές ιστορίες που διαβάζοντάς τες ανακαλύπτεις πράγματα πίσω από το φαινομενικό γεγονός. Ανακαλύπτεις πως μέσα σε λίγες αράδες υπάρχει ένας κόσμος γεμάτος στιγμιότυπα και πράξεις από την καθημερινή ζωή, που περιμένει να τον ανακαλύψεις με ξεχωριστό ενδιαφέρον. Η Στασινοπούλου γράφει για περιστατικά που της έκαναν εντύπωση. Απλά καθημερινά συμβάντα, που στο καθένα όμως ενυπάρχει μια προέκταση που οδηγεί στον βαθύτερο πυρήνα τους. Η συνοπτική αναφορά δεν μειώνει σε καμία περίπτωση το ύφος απόδοσης των ιστοριών. Αντίθετα επικεντρώνεται στην ουσία του θέματος, ίσως στην κορύφωσή του, στο σημείο, δηλαδή, που βρίσκεται όλη η ένταση και η ορμή του μύθου.

Γράφει στη σελίδα 88 από την ενότητα «Μπονσάι» με τίτλο:

Πάντα ήθελα να ξέρω τι κάνεις, τι σκέφτεσαι, πού πας. Στην αρχή από έρωτα, έπειτα από ενδιαφέρον, ύστερα από συνήθεια, κάποτε από ζήλια. Μπορεί να ευθυνόταν γι’ αυτό η ανασφάλειά μου. Κάνε, επιτέλους, ό,τι θέλεις. Βαρέθηκα μια ζωή να παρακολουθώ δυο ζωές.

«Κάνε ό,τι θέλεις»

Πόσο μεστός λόγος, μέσα σε αυτές τις λιγοστές λέξεις να αναλύεται το ψυχικό υπόβαθρο μιας ολόκληρης και μεγάλης χρονολογικά πορείας ενός ανθρώπου σε σχέση. Και γίνεται άμεσα κατανοητή από τον αναγνώστη γιατί άγγιξε τον πυρήνα του ζητήματος. Ένας πυρήνας που υπάρχει σε όλους μας και προκαλεί την ταύτιση.

Καθόλου εύκολη η περιεκτική φόρμα που ακολούθησε στη Χαμηλή βλάστηση, έρχεται όμως η στέρεη γραφή να προσδώσει εκείνες τις μικρές λεπτομέρειες που χτίζουν τη γενική εντύπωση με περισσότερο συναίσθημα, σαν να δροσίζει τις ρίζες τους, να τις κάνει να ανθίζουν κι από χαμηλή, αλληγορικά, βλάστηση, να ψηλώνουν, μέσα απ’ το πλούσιο πνεύμα και τη δυναμική της γραφής καθώς μιλάει για αλήθειες της ζωής συνταιριασμένες με φαντασία, υπαινικτικό χιούμορ, διάχυτο συναίσθημα και τρυφερή ειρωνεία απέναντι στην ουτοπία της ίδιας της πραγματικότητας.

Η Μαρία Στασινοπούλου

Οι ιστορίες είναι γραμμένες με συνέπεια, όπου κάθε ενεργούμενος λόγος απορρέει από το κύριο ψυχικό γνώρισμα και τις μοναδικές ανθρώπινες συμπεριφορές και αποκλίσεις, γεμάτες από γεγονότα που αναζητούν και υφαρπάζουν το άμεσο ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Ο έρωτας, η αγάπη, ο χρόνος, η φθορά, ο θάνατος κατατίθενται με ευχέρεια γνώσεως, ως να πρόκειται για βιωματικό τρόπο κι όχι αυτοβιογραφικό. Είναι λαθεμένη η εντύπωση που υπάρχει για τους συγγραφείς να τους ταυτίζουν με το εκάστοτε ιστορούμενο έργο τους. Ωστόσο, η συγγραφέας με την αψεγάδιαστη γραφή της έχει καταφέρει να οδηγήσει τον αναγνώστη σε μια τέτοια οδό· κι αυτή είναι η επιτυχία του βιβλίου. Γιατί οι ιστορίες είναι γραμμένες με συνέπεια, όπου κάθε ενεργούμενος λόγος απορρέει από το κύριο ψυχικό γνώρισμα και τις μοναδικές ανθρώπινες συμπεριφορές και αποκλίσεις, γεμάτες από γεγονότα που αναζητούν και υφαρπάζουν το άμεσο ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Και στις τρεις ενότητες, οι ιστορίες καταλήγουν σε έκπληξη. Πολύ διαδεδομένη αυτή η κατάληξη ειδικά στο διήγημα. Το στοιχείο της έκπληξης επιτυγχάνεται με την αποσιώπηση ή την απόκρυψη κάποιας ζωτικής πληροφορίας, η οποία συνήθως παρουσιάζεται στην τελευταία πρόταση. Η πληροφορία αυτή μπορεί να αναφέρεται στη χαρακτηριστική ανταπόκριση του κεντρικού ήρωα ή να εξηγεί το πώς προέκυψε κάποια συγκρουσιακή δοκιμασία. Γράφει στο «Γενέθλιον ήμαρ»:

Σήμερα έχει γενέθλια ο Νικήτας Παρίσης, βοηθήστε τον να γιορτάσει τα γενέθλιά του. Σκεφτήκαμε ότι δεν θα θέλατε να χάσετε την ευκαιρία να του ευχηθείτε Χρόνια Πολλά, με πληροφορούσε το facebook πρωί πρωί την ημέρα της κηδείας του.

Δεν έχει σημασία ποιο συστατικό πλοκής θα τραβήξει το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Ίσως το θέμα ή ο ήρωας ή μια κατάσταση. Σημασία έχει ότι όλες οι ιστορίες θα σας μαγέψουν γιατί είναι αληθινές, όμοιες με αυτές που ζούμε όλοι μας.

* Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΡΒΑΡΗΓΟΣ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Anima mia» (εκδ. Εντύποις).

Ασταθή τα Ανθρώπινα

Δημήτρης Βαρβαρήγος

Τι ωραία που ακούγεται η βροχή. Από παιδί, πάντα μου άρεσε…Περίεργο, όταν βρέχει σταματάει το μυαλό μου και βρίσκω ηρεμία. Είναι θεραπευτικό να μη σκέπτεσαι συνέχεια, αλλά στον μεγάλο άνθρωπο αυτό δεν πετυχαίνει, γιατί οι μνήμες είναι η τροφή του. Με αυτές ζει και πορεύεται στα γηρατειά του.
Όταν είσαι παιδί, όλα σου φαίνονται ωραία, γιατί δε γνωρίζεις την πραγματικότητα. Τα χρόνια περνούν και ξάφνου έχεις μεγαλώσει. Είναι η στιγμή που το σκηνικό καταρρέει και ορθώνονται χιλιάδες ερωτήματα. Γιατί ετούτο; Γιατί το άλλο; Κι όλα αρχίζουν από την αρχή, σαν να γεννήθηκες μεγάλος μέσα στην κούραση και την αηδία που φέρνουν οι χωρίς αξιοπρέπεια πράξεις.
Τι πικρή αποκάλυψη να νιώθεις ένοχος, εχθρός του κόσμου σου, της σκέψης σου, της διάνοιάς σου, όταν αναγνωρίζεις το παράλογο που σε κυκλώνει! Και τι παράδοξο, όλα ετούτα να τα συνηθίζεις -όλα εκτός απ’ το θάνατο.


Κοίτα τώρα τι παράξενο μου συμβαίνει. Φτάνει η στιγμή, μετά από χρόνια, που μετανιώνεις για όσα δεν είπες και δεν έκανες. Κι όταν τα αναφέρεις, δεν έχουνε πλέον καμία βαρύτητα, είναι σαν ξεθυμασμένη κολόνια. Μα τι αναρωτιέμαι τώρα; Από τη στιγμή που ένιωσα ότι μεγάλωσα, σταμάτησα να κάνω όνειρα.
Μα, θα μου πεις, υπάρχει άνθρωπος χωρίς όνειρα; Χωρίς ελπίδες; Χωρίς αναζητήσεις; Όχι, δεν υπάρχει! Δε θα ήταν άλλωστε ανθρώπινη μια τέτοια συμπεριφορά. Δε θα ήταν ο άνθρωπος ευάλωτος κι ευαίσθητος, αλλά σκληρός και άκαμπτος, αν δεν περίμενε κάτι να του προσφέρει η ζωή. Αλλά κι αν ποτέ ξεγελαστεί, μπερδευτεί και σου πραγματοποιήσει μια μεγάλη επιθυμία, έρχεται ξαφνικά μια θύελλα να σου στερήσει τη χαρά.
Έτσι είναι η ζωή, από τη μια σου χαρίζεται κι από την άλλη σου δίνει ένα σκαμπίλι και σου παίρνει πίσω ό,τι σου χάρισε. Γι’ αυτό δεν κάνω πλέον όνειρα. Όχι, δε φοβάμαι, απλώς αδιαφορώ! Εκπαιδεύτηκα από την ίδια τη ζωή να τη δέχομαι όπως θέλει να εμφανίζεται: πότε στείρα και πότε απλόχερη. Αφού γνωρίζουμε πως τίποτα δε χαρίζεται ολόψυχα. Τίποτα! Ούτε καν αυτό που αναφέρεται ως μεγάλος έρωτας ή αθάνατη αγάπη.
Και τι υπάρχει αιώνια; Ό,τι μένει αθάνατο είναι μόνο στα χαρτιά. Μια μεγάλη αγάπη ζει αιώνια, γιατί είναι γραμμένη σ’ ένα μυθιστόρημα. Στη ζωή ανελλιπώς παρέρχεται!
Όμως, από την άλλη της πλευρά η ζωή είναι μια επανάσταση, γι’ αυτό την άντεξα. Γιατί κάθε μέρα κάτι νέο φέρνει, που πρέπει ν’ ακολουθήσεις ή να εναντιωθείς. Πως γίνεται στα πιο συγκεκριμένα λόγια μέσα να βρίσκεις το αόριστο; Και πως μέσα από το αόριστο να βρίσκεις το συγκεκριμένο;

Βιογραφικό σημείωμα:

Ο Δημήτρης Βαρβαρήγος γεννήθηκε στην Αθήνα. Έχει εκδώσει συνολικά 18 μυθιστορήματα ενηλίκων, 7 παιδικά βιβλία και οκτώ θεατρικά έργα Έχει επίσης γράψει σήριαλ για την τηλεόραση.