Δημήτρης Βαρβαρήγος
«Ενδόμυχα»
Ο αυθεντικός εαυτός,
Εκδ. 24γράμματα
Διάβασα το βιβλίο «Ενδόμυχα» με 36 υπέροχα κείμενα μαζί με γνωμικά που μου έδωσε την ευκαιρία να το αφουγκραστώ περισσότερο. Σαν να φώτισαν εκείνες τις σκέψεις που όλοι γνωρίζουμε καθώς από αυτές είμαστε δομημένοι, κι όμως δεν ακολουθούνται πιστά αλλά όλοι τις φέρουμε στο μυαλό μας. Το διάβασα και δεν έμεινα σε μια εύχρηστη επιφανειακή κριτική ματιά που δεν μένει μόνο στην απλή περιγραφή του κειμένου, αλλά με βοήθησε ανοίγοντας μου δρόμο προς τον εσωτερικό εαυτό μου φωτίζοντας σκιερές πτυχές του, ανακάλυψα πως το βάθος ετούτου του αθέατου εσωτερικού πρωταγωνιστή, δεν μοιάζει καθόλου με αυτόν που φαίνεται έξω.
Οι θεματικές των κειμένων εύστοχα επιλεγμένες αγγίζουν εκείνες τις παραμελημένες και αφρόντιστες αλήθειες που οδηγούν τις πράξεις μας καθώς ο άνθρωπος είναι πολλά μαζί. Δεν είναι αυτό που φαίνεται αλλά αυτό που υπάρχει μέσα του και δημιουργεί σύγκρουση μεταξύ σε αυτό που δείχνει και σε αυτό που πραγματικά είναι. Κι ετούτη η πάλη δεν είναι απλώς ένα ψυχολογικό φαινόμενο αλλά η ίδια ανθρώπινη συνθήκη.
Ο εξωτερικός εαυτός προσαρμόζεται από το περιβάλλον που δρα και υφίσταται, ενδύεται ρόλους, φορά μάσκες απέναντι στις κοινωνικές συμβάσεις. Είναι το πρόσωπο που παρουσιάζεται στον κόσμο. Είναι ο «αναγκαίος» εαυτός, αυτός που προσαρμόζεται, που συμμορφώνεται, που παίζει ρόλους για να επιβιώσει, να γίνει αποδεκτός, να λειτουργήσει μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο.
Δεν είναι ψεύτικος αλλά η εκδοχή που έχει μάθει να υπηρετεί τις απαιτήσεις της πραγματικότητας.
Από την άλλη του όψη, ο εσωτερικός εαυτός, αυτός όπως τον αναφέρει ο συγγραφές, ο αυθεντικός, ο σιωπηλός, ο απαιτητικός, είναι κάτι άλλο. Είναι εκείνος που δεν φωνάζει, αλλά υπάρχει αληθινά που έχει επίγνωση όλου του χώρου της συνείδησης και όχι μόνο ενός κομματιού της και εμμένει, προσπαθεί για την ακεραιότητα της ολότητας του και συχνά αντιστέκεται στον ίδιο τον εξωτερικό εαυτό του, ασκώντας κριτική για πράξεις, αποφάσεις και ανταγωνισμούς που δεν συνάδουν με την βαθιά αλήθεια του. Είναι ο εαυτός που συμμορφώνει. Που δεν ενδιαφέρεται για κοινωνικούς κανόνες, αλλά για αλήθεια, ουσία και νόημα.
Είναι αυτός ο βαθύς εαυτός που όλοι αισθανόμαστε να μας τραβά προς την ηρεμία, την αταραξία, την ευδαιμονία. Όχι ως τα απόλυτα ιδανικά, αλλά ως βαθιά ανθρώπινη ανάγκη.
Γι’ αυτό συχνά με ενδόμυχο τρόπο αντιδρά συνειδησιακά κάνοντας αυτοκριτική επειδή θέλει τα σωστά. Αυτή η εσωτερική σύγκρουση δύο διαφορετικών οντοτήτων φέρονται ακατανόητα σαν να μην έχουν ίδια επίγνωση των εσωτερικών και των εξωτερικών πραγμάτων.
Ο συγγραφέας με τις επιλογές των περιεχομένων του βιβλίου θίγει ζητήματα που ταλανίζουν τον άνθρωπο. Μιλά για την εμπιστοσύνη, τη φιλία, τα λάθη, την ευθύνη, την αλήθεια, τη μοναξιά, την ελευθερία και πολλά άλλα ζητήματα που η ψυχή αναζητά την αυθεντικότητα για πηγαίες ανιδιοτελείς συμπεριφορές.
Ο εξωτερικός εαυτός ψάχνει την ισορροπία. Ο εσωτερικός αναζητά την αλήθεια, που θα αγγίξει την τελειότητα. Και κάπου ανάμεσα σε αυτά προσπαθεί ο άνθρωπος να δημιουργήσει τον ιδανικό εαυτό του.
Η αρετή του βιβλίου δεν είναι κάποιος οδηγός που προσφέρει λύσεις. Δεν δίνει απαντήσεις, ούτε επιχειρεί μεταμορφώσεις χαρακτήρων δίνοντας συνταγές επιτυχίας. Αντίθετα προβάλει θέματα για σκέψη ως κάλεσμα να συνειδητοποιήσουμε την εσωτερική σιωπή εκεί που δεν υπάρχουν χειροκροτήματα και κριτές να αποδείξουμε ποιοι είμαστε, αλλά ρίχνει φως στο δρόμο προς την επίγνωση κι από αυτό το σημείο αρχίζει η πραγματική αναζήτηση του ιδανικού.
Σε κάθε θεματική νιώθεις σαν να κοιτάζεις με κριτική διάσταση τον εαυτό σου στον καθρέφτη για να του απολογηθείς και να αναγνωρίσεις τις αλήθειες σου.
Το ερώτημα που μένει μετά την ανάγνωση είναι αν ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει αληθινά όταν ο εξωτερικός και ο εσωτερικός εαυτός του βρίσκονται σε απόσταση;
Η απάντηση δεν είναι απλή, κι αυτή την ψαλίδα επιχειρεί ο συγγραφέας περιορίζοντας το εύρος της, ώστε η αυθεντικότητα να μην είναι μόνιμη διαφορετική κατάσταση αλλά μία διαρκής προσπάθεια ενσυνείδητης συμφιλίωσης των δύο εαυτών για μία ισορροπημένη πορεία.
Ο Δημήτρης Βαρβαρήγος σε αυτό το βιβλίο θέλει να προτείνει ότι η λύση δεν βρίσκεται στην κατάργηση των ρόλων, αλλά στην επίγνωση τους και στη σωστή διαχείριση τους. Γιατί όταν ο άνθρωπος ξέρει ποιος είναι μέσα του, μπορεί να επιλέξει συνειδητά να τον προβάλει έξω δίχως φόβο ή άλλη ανάγκη κοινωνικής προσαρμογής, αλλά από βαθιά προσωπική ενδόμυχη ελευθερία.
Κανένας από τους δύο εαυτούς εσωτερικός ή εξωτερικός δεν είναι ψεύτικος καθώς είναι οι δύο όψεις της ίδιας ύπαρξης και μόνο όταν τους επιτρέψουμε να συνυπάρχουν και να συνομιλούν, μπορούμε να πλησιάσουμε αυτό που ονομάζουμε ουσιαστική ζωή.
Το «Ενδόμυχα», όπως το παρουσιάζει ο συγγραφέας, είναι μια πρόσκληση για να μάθουμε να ακούμε τον εαυτό μας.
